ZEBUR

2017-05-19 18:21:00

 

NEDEN SEPTUAGİNTA?

(Septuaginta ile Masoretik metnin karşılaştırılması)

 

    Tarihsel olarak çok iyi bilindiği gibi, M.Ö yaklaşık 300 yıl önce Yahudiler, kutsal yazılarını Grekçe’ye (Antik Yunancaya) çevirmişlerdir. Bu çeviriye 72 kişilik tercüme grubuna atfen Septuaginta (70’ler) adı verilmiştir (genel de Roma rakamlarıyla LXX biçiminde kısaltılarak yazılır). Septuaginta geçmiş dönemde Yahudiler arasında olduğu kadar tüm dünyada ve özellikle Grekçe’yi yaygın bir biçimde konuşan ülkeler arasında saygın bir belge olarak tanınmıştır. Aslında kutsal yazıların Grek diline çevrilme nedeni, eğitimli insanların evrensel dili olan Grekçe’yi (bugünkü İngilizce gibi) konuşan herkese bu yazıları ulaştırma isteğiydi. Pek çok Yahudi bilgin de kendi yazılarında Septuaginta çevirisine bağlı kalmışlardır.

      Protestan Reform hareketinden sonra, Roma Katolik Kilisesi’ni gözden düşürme gayretiyle, Protestan bilginler Septuaginta’ya bağlı kalmaktan vazgeçmişler ve kutsal yazılarını modern dillere çevirmek için onların sadece Yahudi versiyonlarını kullanmaya başlamışlardır. Yahudiliğin kutsal yazılarının resmi versiyonu haline gelen Masoretik metin, M.S. 7. ile 10. yüzyıllar arasında son haline erişmiştir ve bu sebeple Septuaginta’dan daha eski olmayıp tarihsel açıdan yeni bir metindir. Masoretik metin, M.S. 2. yüzyıldan kalma İbranice ve Aramice yazılarla büyük çoğunlukla uyumludur; ancak Septuaginta metni ile bazı noktalarda ve bazen önemli ölçüde farklılıklar göstermektedir.

     Günümüzün Kutsal Kitap akademisyenleri, Masoretik metni esas aldıkları zaman bile Septuaginta metnine başvurmaktadırlar; çünkü Septuaginta, Masoretik metinden daha eskidir ve daha eski döneme ait İbranice/Aramice bir metinden çevrildiği için Yahudi bilginlerinin İsa’dan (a.s) 300 yıl önce kutsal yazılarını nasıl anlayıp yorumladıkları konusunda bilgi sahibi olmamıza olanak sağlamaktadır. O dönemde Hristiyanlık henüz var olmadığı için, Septuaginta çevirisi Hristiyanlar tarafından yapılmamıştır; yani, Yahudi yazılarının Grekçe’ye çevrilmesi işlemine Hristiyanlar hiçbir şekilde etkide bulunmamışlardır. Buna karşılık, Hristiyanlar Septuagintanın hem Hristiyan tarzı düşünce için sağlam bir temel oluşturduğunu hem de daha sonraki yüzyıllarda Yahudilerle girişilen polemiklerde son derece yararlı olduğunu anlamışlardır.

      Reform döneminden beri bazı Protestan Kutsal Kitap okuyucuları Septuaginta’nın güvenilir olmadığını söylemişlerdir ve onu Hristiyanların okuyabileceği tarzda meşru bir Kutsal Kitap versiyonu olarak kabul etmemektedirler. Bazıları Septuaginta’nın “Çok fazla Roma Katolik tarzı  olduğunu” düşünmektedir. Bazıları ise, Septuaginta’yı Yahudi kutsal yazılarının güvenilmez çevirisi veya yorumu olarak görmektedir; halbuki Septuaginta çevirisi bizzat Yahudiler tarafından yapılmıştır ve İsa (a.s) dönemindeki Yahudilerce onurlandırılmıştır. Ayrıca, pek çok bilgin, İncil yazarlarının Septuaginta’dan yararlandığını düşünmektedir; ki bunu destekler biçimde İncil yazarları Eski Antlaşma metinlerinden alıntı yaparken sık sık Septuaginta’dan yararlanmışlardır. “İbranice (Masoretik) metinde yer almayan bir ayet (13. ayet), Septuaginta’da mevcuttur ve bu ayetin 145. Mezmura dahil olduğu, Ölü Deniz’de keşfedilen İbranice metinler aracılığıyla doğrulanmıştır”. “Bu, LXX çevirisinde ve Kumran’da bulunan İbranice bir el yazmasında yer alan bir ayettir. Mezmurun Masoretik metninde bu ayet bulunmamaktadır; oysa alfabetik düzende yazılmış bu Mezmur’da Masoretik metinde eksik görünen yerde N (Nun) harfi ile başlayan bir ayetin olması gerekirdi …”. 

      Yahudi kutsal yazılarının Septuaginta versiyonun güvenilirliği hakkında ve Protestan bilginlerin eski antlaşma çevirisi yaparken niçin Masoretik metni tercih ettikleri ile ilgili pek çok makale okudum. Yine de, Roma Katolikliği ve doğu Ortodoksluğu tarafından resmi olarak kullanılan Septuaginta, eski dönem Yahudi kutsal yazılarına (Masoretik dönem öncesi yazılara) açılan bir pencere olduğunu kanıtlamıştır. Bazıları, eski dönemlerde yaşayan çevirmenlerin metne ekleme yapmaktan çok ondan bazı bölümleri (kazara veya kasıtlı olarak) çıkarmaya eğilimli olduklarını savunmuştur. Mezmurlar kitabıyla ilgili olarak Hill’in sözünü ettiği en az iki yerde Septuaginta, Yahudi kutsal yazılarının Masoretik metinden daha eski bir metni ni esas alıyor olabilir ve bu sayede eski dönem İsrail’inin kutsal yazılarına daha iyi bir bakış olanağı sunmaktadır. Masoretik metnin kaybettikleri Sep tuaginta’da muhafaza edilmiş olarak karşımıza çıkmaktadır.

      Masoretik metindeki mezmurlar ile Septuaginta’daki mezmurlar kelime yerleri ve bölümlerin içerisindeki cümle sayısı olarak farklıdır. Bugünkü masoretik mezmur çevirilerinde mezmurlar150 bölüm iken Septuagintada 151 bölümdür. Bunların yanı sıra Septuaginta’da kullanılan kavramlar günümüzde daha çok İslami literatüre benzemektedir. Masoretik metinlerde Davut (a.s) hiçbir şekilde peygamber olarak nitelendirilmezken, Septuaginta metninde Peygamber olarak nitelendirilir.

 

 

 

 

SEPTUAGİNTA NEDİR?

      Tanah'ın elde mevcut olan en eski Antik Yunanca çevirisidir. Septua- ginta sözcüğü Latincede 70’ler anlamına gelir,LXX şeklinde kısaltılır. Tarihi kaynaklara göre M.Ö 3. yüzyılda çeviriyi Antik Yunanca bilen İsrail oğullarının 12 kabilesinin her birinden 6'şar kişi (toplamda 72) yapmıştır. Her bir 6 kişilik grup farklı bir odada metnin tamamını çevirmiş, çalışma tamamlanınca 12 çeviri karşılaştırılmıştır. Yine aynı tarihi kaynaklara göre bu 12 çevirinin hepsi birbirinin tıpatıp aynısıdır. Septuaginta'daki Tevrat çevirisi ile sonraki dönem eski ahit çevirileri arasında yazım ve usul yönün den çok büyük farklılık vardır.

     Masoretik metin ile Septuaginta arasındaki rakamsal farklılıklar.

Masretik metin                          Septuaginta

          1-8                                              1-8

              9                                              9 ve 10

          10-112                                      11-113

           113                                            114 ve 115

           114                                            116: 1-9

           115                                            116: 10-19

           116-145                                    117-146

           146                                             147:1-11

           147                                             147:12-20

           148-150                                    148-150

                                                                          151

                                                         

38
0
0
Yorum Yaz